CIA BÖLÜM I- İÇ DENETİM ETİK KURALLARI I-D

İÇ DENETÇİLERİN UYMALARI GEREKEN ETİK KURALLARI NELERDİR? 

Uluslararası Mesleki Uygulama Çerçevesi’nin zorunlu unsurlarından bir tanesi de, IIA tarafından yayımlanan “Etik Kuralları”dır (Code of Ethics).

Etik Kurallar, iç denetimin yürütülmesinde kişi ve kuruluşların davranışlarını düzenleyen ilkeleri ve beklentileri belirtir. Belirli faaliyetlerden ziyade, davranış için minimum gereksinimleri ve davranışsal beklentileri açıklar.

IIA üyeleri, iç denetim vazifesi yürütenler, sertifikalı iç denetçiler (CIA) ve Sertifikası adayları bu etik ilkelere uymak zorundadır.

Etik kurallara IIA veya TİDE’nin sayfalarından ulaşılabilmektedir.

Etik Kuralların amacı, iç denetim mesleğinin etik kültürünü geliştirmektir. 

IIA’nin Etik Kuralları iki bölümden oluşur:

1. İç denetim mesleği ve uygulamasıyla ilgili “İlkeler”,

2. İç denetçilerden beklenen davranış tarzını tanımlayan “Davranış Kuralları”.

Davranış kurallarının amacı, Etik İlkelerin uygulamaya konulmasına ve yorumlanmasına yardımcı olmak ve iç denetçilere etik davranışları konusunda rehberlik etmektir.

“İç denetçiler”den kasıt; IIA üyeleri, IIA’nin meslekî sertifikalarına sahip olanlar (veya adaylar) ve ‘İç Denetim Tanımı’ çerçevesinde iç denetim hizmeti verenlerdir.

Denetçilerin belirlenen kurallara aykırı davranışları etik kuralların ihlali anlamına gelir.

Etik Kuralları, iç denetim hizmeti veren kurum ve kişileri bağlar. IIA üyeleri ve IIA’in sertifikalarına sahip olanlar (ve adaylar) için bu kuralların ihlâli, IIA’ın yönetmelikleri ve idarî yönergelerine göre değerlendirilir ve ele alınır.

Belirli bir davranışa Davranış Kurallarında atıfta bulunulmaması, o davranışın kabul edilemez veya yanlış olarak değerlendirilmesini engellemez ve bu sebeple de ihlalde bulunan denetçiler disiplin cezası açısından sorumludur.

Etik kurallar denetimle görevli kişi ve kurumların  uygulaması beklenen davranışların minumum seviyesini gösterir, spesifik aktivitelere işaret etmez.

Etik İlkeler ve Davranış Kuralları aşağıda verilmiştir.

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

İlkeler

İç denetçilerin aşağıdaki ilkeleri uygulamaları ve desteklemeleri beklenir:

1. Dürüstlük

İç denetçilerin dürüstlüğü, güven oluşturur ve böylece verdikleri hükümlere itimat edilmesine yönelik bir zemin sağlar.

2. Objektiflik

İç denetçiler, inceledikleri süreç veya faaliyet ile ilgili bilgiyi toplarken, değerlendirirken ve raporlarken en üst seviyede meslekî objektiflik sergiler. İç denetçiler ilgili tüm şartların değerlendirmesini dengeli bir şekilde yapar ve bir yargıya varırken kendilerinin veya diğerlerinin menfaatlerinden etkilenmez.

3. Gizlilik

İç denetçiler, elde ettikleri bilginin sahipliğine ve değerine saygı gösterir; hukukî ve meslekî bir mecburiyet olmadığı sürece de gerekli yetkiyi almaksızın bilgiyi açıklamaz.

4. Yetkinlik (Ehil Olma)

İç denetçiler, iç denetim hizmetlerinin gerçekleştirilmesinde gereken bilgi, beceri ve tecrübeyi ortaya koyar.

Davranış Kuralları

1. Dürüstlük

İç denetçiler:

1.1. Çalışmalarını doğruluk, özen ve sorumluluk duygusuyla yaparlar,

1.2. Hukuku gözetir ve hukukun ve mesleğin gerektirdiği özel durum açıklamalarını yaparlar,

1.3. Kanun dışı bir faaliyete bilerek ve isteyerek taraf olmaz veya iç denetim mesleği ve kurum açısından yüz kızartıcı eylemlere girişmezler,

1.4. Kurumun meşru ve etik amaçlarına saygı duyar, katkıda bulunurlar.

2. Objektiflik

İç denetçiler:

2.1. Değerlendirmelerinin tarafsızlığına zarar verebilecek veya zarar vereceği varsayılabilecek herhangi bir ilişkiye ve faaliyete katılmazlar; bu katılım, kurumun çıkarlarıyla çatışan ilişki ve faaliyetleri de içerir,

2.2. Meslekî muhakemelerini zayıflatabilecek veya zayıflatacağı varsayılabilecek herhangi bir şeyi kabul etmezler,

2.3. Tespit ettikleri ve açıklanmadığı takdirde gözden geçirdikleri faaliyetlere ilişkin raporları çarpıtabilecek tüm önemli bulguları açıklarlar.

3. Gizlilik

İç denetçiler:

3.1. Görevleri sırasında elde ettikleri bilgilerin korunması ve kullanımı konusunda ihtiyatlı olurlar,

3.2. Sahip oldukları bilgileri kişisel menfaatleri için veya hukuka aykırı olarak veya kurumun meşru ve etik amaçlarına zarar verebilecek tarzda kullanmazlar.

4. Yetkinlik  

İç denetçiler:

4.1. Sadece görevin gerektirdiği bilgi, beceri ve tecrübeye sahip oldukları işleri üstlenirler,

4.2. İç denetim hizmetlerini, Uluslararası İç Denetim Standartlarına uygun bir şekilde yerine getirirler,

4.3. Kendi yeterliliklerini ve hizmetlerinin etkinlik ve kalitesini sürekli geliştirirler.

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

Etik kuralları yeterince anlamak ve uygulamalarda kullanma yetkinliğine sahip olmak önemlidir.

Aşağıda etik kurallara aykırı bazı durumlara ilişkin örnekler verilmiştir.

Dürüstlük İlkesine Aykırı Durumlara İlişkin Örnekler:

  • İç denetçinin yalan söylemesi, yaptığı hataların sorumluluğunu kabul etmemesi, yanıltıcı beyanda bulunması gibi, itibarı zedeleyici nitelikte davranışlarda bulunması.
  • Denetçinin kurumunda söz konusu olan yasadışı uygulamalarla ilgili bir şey yapmaması.
  • İç denetçinin açıkladığı durumda kuruma zarar verebilecek nitelikteki bulguları hakkında mahkemeye açıklamada bulunmaması.

Objektiflik İlkesine Aykırı Durumlara İlişkin Örnekler:

  • İç denetçinin arkadaşının çalıştığı bir birimle ilgili denetimde tespit ettiği hatalı uygulamaları görev bildirimine dahil etmemesi.
  • İç denetçinin mesleki muhakemesi zayıflatacak şekilde denetlediği birim yöneticisinin yemek davetini kabul etmesi.
  • İç denetçinin bir yıl geçmeden daha önce çalıştığı bir birimin denetimini yapması.

Gizlilik İlkesine Aykırı Durumlara İlişkin Örnekler:

  • Denetçinin denetim sırasında öğrendiği mali sonuçların kurumun hisse fiyatlarını önemli derecede etkileceği öğrenerek ilgili firma hisslerini satın alması.
  • Denetçinin denetim sırasında denetlenen personele ilişkin öğrendiği hassas kişisel bilgileri denetim dışı amaçlarla kullanımı.

Yetkinlik İlkesine Aykırı Durumlara İlişkin Örnekler:

  • Denetçinin görevin gerektirdiği bilgi ve beceriye sahip olmadığı bir süreçte denetim görevi yürütmesi.
  • Sertifikalı bir denetçinin yeterliliğini geliştirmeye yönelik eğitim vb aktiviteleri ihmal etmesi, CPE kredilerini tamamlamaması.

İÇ DENETÇİLER GÖREVDEN AYRILDIKTAN SONRA ESKİ KURUMLARINA AİT BİLGİLERİ PAYLAŞABİLİRLER Mİ?

Bir iç denetçi bir kurumdaki görevinden ayrıldıktan sonra, yeni görev yerinde standart denetim tekniklerine ilişkin uygulamaları (örneğin risk değerlendirme metodolojisi gibi) ve kuruma ait olmayan endüstri bençmark datalarını paylaşması gizliliğe aykırılık teşkil etmez. Ancak önceki şirketinin satış, iş planı vb özel bilgilerini paylaşması gizlilik ilkesine aykırıdır.

İÇ DENETÇİ ETİK KURALLAR İÇERİSİNDE AÇIK OLARAK BELİRTİLMEYEN BİR DURUMLA KARŞILAŞTIĞINDA NE YAPMALIDIR?

İç denetçiler etik kurallarda belirtilmeyen durumlarla karşılaştıklarında  öncelikle, bu durumdan etkilenen tüm tarafları ve ilgili aksiyonun potansiyel sonuçlarını değerlendirmeli ve iç denetimin amacına, etik kuralların ruhuna ve beklentilerine uygun bir aksiyon almalıdırlar.

Etik kurallar sadece hukuki değil esas olarak ahlaki ve mesleki yönleri olan prensiplerdir, bu nedenle ikilemde kaldıkları her durumla ilgili olarak hukuki bir görüşe başvurmak, denetim komitesi veya yönetime danışmak gerekmez.

İÇ DENETÇİLER DENETLEDİKLERİ BİRİMİN YÖNETİMİNDEN HEDİYE ALABİLİR Mİ?

İç denetçiler denetledikleri bir birimin yönetiminden, denetim sonucunda ilgili birime yaptıkları önemli katkılar nedeniyle, mesleki muhakemelerini etkileyebilecek nitelikte bir hediye alması, objektiflik ilkelerine aykırılık teşkil eder. Bununla birlikte mesleki muhakemeleri bozmayacak nitelikte, kuruma ait ajanda kalem vb reklam malzemelerini alması mesleki muhakemelerini bozacak nitelikte değilse alabilir.

Denetçinin denetlediği kurumun yöneticisi ile bir yemek yemesi muhakemeyi bozabilecek nitelikte ise objektifliğe aykırılık teşkil edebilir.

İÇ DENETÇİ DENETLENEN BİRİMDE SUİSTİMALE İŞARET EDEN HUSUSLAR TESPİT ETTİĞİNDE NE YAPMALIDIR?

Standartlara göre denetçi böyle bir durumla karşılaştığında, konunun incelenmesi amacıyla ilgili birimin iç denetim yöneticisini haberdar etmelidir. Böyle bir durumda kurum dışındaki otoritelerin haberdar edilmesi uygun olmaz. Ayrıca konunun ispatlanması zor olacağı vb gerekçelerle, kurum içi birimleri haberdar etmekten kaçınamaz.

Denetçinin bir personelin şirket kurallarına aykırı yaptığı bir işlemi öğrendiğinde, bunu ilgili birimlere haberdar etmemesi hem etik koda, hem de standartlara aykırılık teşkil eder.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s